Татарстанның цифрлы инфраструктурасы сентябрь сайлауларына әзер
2026 елның 18-20 сентябрендә Татарстанда сайлаулар узачак. Республика халкы РФ Дәүләт Думасы депутатларын сайлаячак, шулай ук ТР Дәүләт Советы депутатын өстәмә сайлауларда сайлылар. Бүген «Сайлау ноктасы» мәгълүмат үзәгендә брифинг узды, анда Татарстан Үзәк сайлау комиссиясе рәисе Андрей Кондратьев һәм ТР цифрлы үсеш министры Илья Начвин тавыш бирүгә техник әзерлек турында сөйләделәр.
Спикерлар киберкуркынычсызлыкка аерым игътибар бирделәр. Илья Начвин сүзләренчә, 2026 елның беренче яртысында гына да республикада 19 меңнән артык куркыныч яный алучы ip-адресны ачыклаганнар һәм блоклаганнар. Гадәттәгечә тавыш бирү көннәрендә көчле хакер һөҗүмнәре булырга мөмкин, әмма Татарстанны саклауның күп дәрәҗәле системасы бу чакыруларга әзер.
Республика ясалма фәһемне үстерү комплекслы программасын гамәлгә керткән Россиянең беренче төбәге булды. Әлеге проект буенча республикада ЯФ куәтен 30 тапкырга арттыру планлаштырыла, бу нейрочелтәрләрне хакимият органнары, бизнес, табиблар һәм укытучылар эшенә кертергә мөмкинлек бирәчәк. Әмма министр билгеләп үткәнчә, яңа технологияләр зыян өчен дә кулланылырга мөмкин.
Спикерлар тавыш бирү көннәрендә фейклар һәм дипфейклар таралу куркынычлары турында фикер алыштылар. Алданмас өчен сайлаучыларга мәгълүматны рәсми чыганакларда тикшерергә һәм цифрлы куркынычсызлыкның төп кагыйдәләрен үтәргә: беркемгә дә СМС-кодлар тапшырмаска, катлаулы парольләр кулланырга һәм шикле шалтыратулар белән игътибарлы булырга киңәш иттеләр.
Тавыш бирүнең үтә күренмәлелеген видеокүзәтү системасы тәэмин итә. "Ростелеком" компаниясе 1000 сайлау участогына киң почмаклы камералар урнаштыра. Хәзер 621 объектта җиһазлар урнаштырылган инде. Камералар комиссия әгъзаларының сайлаучылар исемлеге белән өстәлләре, тавыш бирү тартмалары, бюллетеньнәр бирү урыннары һәм тавышларны санау өстәлләре кадрга эләгерлек итеп урнаштырыла. Ракурслар "сукыр зоналар" калмаслык итеп чыгарылган, әмма шул ук вакытта тавыш бирү сере катгый үтәлгән. Барлык видеоязмалар да саклана торган каналлар аша мәгълүматларны эшкәртү үзәкләренә тапшырылачак.
Параллель рәвештә республикада элемтә инфраструктурасы да киң колач ала. 2026 елда Татарстанда элемтә операторлары 1100 база мобиль элемтә станциясен төзүгә һәм модернизацияләүгә инвестицияләр кертәләр. Хәзерге вакытта республикада 130 яңа база станциясе төзелгән һәм 563 яңартылган. Бу эш сайлауларны уздыру өчен дә нигез булып тора. Тавыш бирү көннәрендә элемтә узеллары өзлексез эшләсен өчен, ТР Цифрлы үсеш министрлыгы операторлар белән берлектә тәүлек буе кизү тору оештыра һәм ашыгыч авария бригадаларын җәелдерә.